Led tubes als lapmiddel

13 september 2019

Led buizen zijn nog steeds een veelgebruikte manier om over te stappen op led verlichting. En juist over de led buis zijn meningen verdeeld en spreken “experts” elkaar tegen. Vaak met commerciële belangen, niet geverifieerde onderzoeken of slecht onderbouwde argumenten. Waar moet je nu op letten bij de re-lighting van tl verlichting?

Fiscaal voordeel
Er is bij de overgang naar led verlichting fiscaal voordeel te halen. Dat is ondergebracht in de Energie Investerings Aftrek (EIA), en is te stapelen met de Kleinschalige Investerings Aftrek (KIA). Deze twee samen hebben een best-case 73% bruto belastingvoordeel. Led buizen met interne driver zijn echter uitgesloten van de EIA, en daarmee is het grote fiscale voordeel niet van toepassing bij led buizen. Met name voor eenmanszaken en VOF bedrijven. Deze IB-ondernemers hebben een hogere belastingdruk dan een BV. Het netto voordeel voor de IB ondernemer is dan ook fors hoger. Dit voordeel kan ervoor zorgen dat een led armatuur netto niet tot nauwelijks duurder is dan een led buis.

Beperkingen
Los van het fiscale voordeel zijn er ook technische beperkingen aan een led buis. Het moet passen in bestaande armaturen, de afmeting is daarmee cruciaal in het ontwerp. Dat resulteert in beperkte ruimte voor de driver, als ook de koelmogelijkheden voor de leds.
De driver is belangrijk als het om kwaliteit gaat. Hoe constanter de led wordt aangestuurd, hoe langer die mee zal gaan. Piekbelastingen en onregelmatigheden zijn niet bevorderlijk voor de levensduur. Zie het als een auto, die constant op de snelweg rijd in deellast. Die zal langer meegaan dan een circuitauto, die maximaal wordt belast. Hoe beter de driver, hoe langer de levensduur. In zowel lichtterugval, als uitvalspercentage. En de ruimte voor een goede driver is er simpelweg niet.

Uit de technische databladen zijn lichtterugval en uitvalspercentage op te maken. Een L70B50 normering is bij veel led buizen de standaard. In deze kwaliteitscategorie is een lichtterugval van 65% (!) in de levensduur een producteigenschap. Met andere woorden: niet voor garantie te claimen. Tel daarbij ook het hoge uitvalspercentage bij op, en de kwaliteit van een led buis is per definitie niet beter dan een tl buis. Sterker nog, ik durf te beweren dan los van stroomverbruik de tl lamp een betere lamp is.

Ook de onderlinge kleurtolerantie bij led buizen zijn groter dan bij armaturen. Dit is eenvoudig uit de datasheets te halen. Wil je dit niet, kies dan voor een SDCM<3.

Lichtopbrengst
Tot nu toe komt de led buis er niet goed vanaf. Technisch niet beter dan een tl lamp, en geen fiscale voordelen mogelijk. Maar het wordt nog erger. De lichtopbrengst is namelijk niet beter dan een nieuwe tl lamp. En dan komt er een zwak excuus van veel verkopers die led buizen aanbieden: je kan er alleen maar op vooruit gaan met wat je nu hebt.

Ik ga er vanuit dat het vervangen van lampen een natuurlijk moment is. Met andere woorden: de lichtopbrengst van de huidige verlichting is ondermaats. Dan wil je terug naar de situatie waarin je zát, dezelfde lichtopbrengst als met nieuwe tl lampen. En dan gaan we rekenen:
Een tl van 150cm, 58Watt x 90 Lumen per Watt geeft 5.220 Lumen. Als ik bij de Technische Unie zoek naar een led buis, filter op lengte en maximale opbrengst is 4.100 Lumen de maximale waarde (in dit geval de Sylvania Toledo Superia). Je kan dan nog wat vinden van de uitstraalhoek en reflecties, maar in de basis staat de led tube ver achter. Een zwak excuus is het zeker, omdat de tl buis weliswaar
360 graden rondom uitstraalt, de Sylvania lamp heeft een uitstraalhoek van 320 graden. Dan moet je als nog rekening houden met 20% minder opbrengst in vergelijking met tl. Ook op levensduur en lichtterugval wint de tl lamp het.

Wet Milieubeheer
Om bovenstaande redenen is de tl buis vaak nog een erkend alternatief in de wetgeving. Dan wel met een elektronisch voorschakelapparaat, in T5 vorm en/of onder bepaalde voorwaarden. Led verlichting is vaak een verplichting, maar zeker niet altijd.

Bestaande armaturen
Omdat de led buis vaak in bestaande armaturen wordt gebruikt, moeten we verder kijken dan alleen de lamp. Is het armatuur nog in goede staat? Willen we de voorschakel apparatuur wel of niet behouden? Gaan we knutselen aan een armatuur, dan zitten daar consequenties aan vast met typegoedkeuringen en andere eisen. Zo kan een led buis zwaarder zijn dan een tl buis. En de fittingen zijn op dit gewicht niet berekend. Kijk goed, of beter: laat je goed adviseren, of de bestaande installatie überhaupt geschikt is om van led buizen te voorzien.

Mogelijkheden
Tot zover de kritiek. We weten inmiddels de beperkingen, maar er zijn zeker ook mogelijkheden. De led lamp is dusdanig goedkoop dat een snelle terugverdientijd op stroom reëel is. Vermijd grote hoogtes, daar is de led tube niet krachtig genoeg om goed licht te geven om veilig te werken. Heb je er geen problemen mee dat de kwaliteit minder is, omdat de ruimte weinig gebruikt wordt of omdat je er makkelijk bij kan om te vervangen? Dan kan een led buis een passende lamp zijn bij de vraag. Wij gebruiken de led buis nog steeds, maar dan met name voor gebruik als retrofit bij entresol vloeren. We komen er makkelijk bij, de lichtopbrengst is voldoende en het alternatief met nieuwe armaturen (te) kostbaar. Het kostbaar zit dan met name in het installatiewerk en het grote verschil tussen de kosten van één led buis met een nieuw armatuur.

Alternatieven
Een nieuw armatuur is het alternatief voor de led buis. Deze armaturen kunnen ook meer licht geven dan tl armaturen, waardoor wellicht minder armaturen nodig zijn. Dit reduceert de kosten, dicht het investering gat met de led buis. Tel daarbij de fiscale voordelen op en een betere kwaliteit van de armaturen. Dat maakt het armatuur op de lange termijn voordeliger dan de led buis.

Laat een reactie achter





Op de hoogte blijven?

Voer je naam in.
Voer een geldig e-mailadres in.
Er ging iets verkeerd. Bekijk je invoer en probeer het opnieuw.