Lichtmanagement

Ontzorgen met een lichtmanagement systeem

Bespaar op uw energiekosten met een licht-management systeem

De voornaamste reden om te werken met een lichtmanagement systeem is besparing op energiekosten. De technologie is er klaar voor om licht niet onnodig te laten branden. Ook is led verlichting in het algemeen prima te dimmen, zonder nadelige gevolgen met flikkering, harmonische vervuiling of verbruik. Maak hier gebruik van!

  • Een armatuur voor 60% dimmen staat gelijk aan 60% besparing
  • Een armatuur dimmen met 60% vergroot de levensduur met 60%

Waarom kiezen voor een lichtmanager

Het nut

Besparing

Op lichtmanagement zit een return of investment. Deze kan zelfs korter zijn als we gebruik maken van een dimsysteem. Sterk in Led adviseert de bedrijven waar wij komen dat led verlichting de interne bedrijfsprocessen moet ondersteunen en vergemakkelijken. Én het bespaard energie. Alleen in die volgorde is de transitie van traditionele verlichting naar led te verantwoorden naar de medewerkers en het management. We kunnen aanhouden dat:

Een armatuur voor 60% dimmen staat gelijk aan 60% besparing
Een armatuur dimmen met 60% vergroot de levensduur met 60%

 

Comfort en gemak

Dit is voor de gebruikers van lichtmanagement systemen ook een belangrijke reden. We maken het werken gemakkelijker en comfortabeler met automatische systemen en door als system integrator te werken. Een centrale bediening via een iPad, waarbij je ook het geluid en de toegangscontrole kan doen. Of de automatische veegpuls bij het verlaten van het pand. De dimfunctie voor daglicht, beweging of tijd. Ook zien we een toename in de koppeling met alarmsystemen, waarbij een veegpuls wordt ingezet bij in- of uitschakelen van het alarmsysteem.

 

Status/ BREEAM

Het verhogen van de maatschappelijke status is een positief gevolg als men kiest voor lichtmanagement. De normeringen van de BREEAM en Well Building Standerd schrijven lichtmanagement voor of prefereren het gebruik van dergelijke systemen. Het geeft als bedrijf aan dat je maatschappelijker betrokken bent én meegaat met de moderne tijd.

 

 

De werking

Wat is DALI?

DALI staat voor Digital Addressable Lighting Interface. Het is een open standaard conform internationale IEC-norm. Alle compatible armaturen, drivers en componenten zijn herkenbaar aan het DALI-logo. Hiermee is een onafhankelijke oplossing mogelijk en zijn we niet gebonden aan de armatuur fabrikanten om een lichtontwerp samen te stellen. We zijn wél gebonden aan de fabrikant van de lichtmangent. We kunnen niet een schakelaar van Philips op een Helvar systeem gebruiken, daar komt medio 2018 verandering in als we naar het DALI2 protocol gaan. DALI2 is een uitbereiding van het bestaande protocol en geeft ons meer mogelijkheden dan dat we nu hebben. Als eerder gezegd kunnen we dan componenten tussen meerder merken uitwisselen en is er meer informatie uit de armaturen te halen. Het DALI is al een tweerichtingsverkeer, en dat zal met de komende update worden vergroot met branduren, temperatuur en energieverbruik. Dat zet de weg open naar een volledige Internet of Things (IoT) toekomst. Alle armaturen staan in een DALI-systeem permanent onder spanning. Ze krijgen een signaal via de busleiding om aan/uit te schakelen of te gaan dimmen. Bij het wegvallen van het DALI-signaal gaan alle lampen 100% aan uit veiligheid.

 

De techniek

De basis van het lichtmanagement is een centrale, of brein. Deze centrale kan een eenvoudige voeding zijn of een uitgebreide controller. Aan de centrale zitten de componenten vast in een busleiding, een 2 aderige kabel van 1,5mm2 (tot 300 meter) of 0,8mm2 (tot 100 meter). Op de busleiding staat 14 tot 22 Volt gelijkspanning. Deze kabel mag meelopen met een 230V kabel. Op iedere kabel mogen 64 deelnemers aanwezig zijn. Een deelnemer is een armatuur, driver, sensor, schakelaar, et cetera. Na de 64 adressen is de lijn vol, en zakt de spanning onder de 14 Volt waardoor een probleemloze werking niet meer gegarandeerd kan worden. Iedere deelnemer kunnen we los benaderen, coderen en programmeren. Door het programmeren kunnen we lampen op een bepaald moment een trucje laten doen. Dat moment kan handmatig of geautomatiseerd zijn.
Ook zijn er stand-alone systemen, zonder een centraal “brein”. Meer daarover bij de draadloze systemen.

 

SterkInLed - Dali

 

Indeling van een gebouw

Een gebouw bestaat uit meerdere ruimten en in een ruimte kunnen meerdere armaturen bediend worden op een enkele schakelaar. Het nut van iedere lamp afzonderlijk schakelen kan dan onnodig complex worden en zelfs hinderlijk. Daarom begint een goede programmeren bij een goede voorbereiding en daar is altijd de gebruiker voor nodig. Als we inzichtelijk hebben welke lampen welke actie moeten doen op welk moment hebben we een basis. Het is dan aan de programmeur om de armaturen in een groep te plaatsen, in een ruimte te plaatsen en eventueel een zone te maken om meerdere ruimten tegelijk aan te sturen. Dat kan handig zijn voor een veegpuls, bijvoorbeeld met een alarm schakeling. Degene die als laatste weggaat en het alarm activeert schakelt alle armaturen uit, op de eventuele nachtverlichting na, zet de zonwering omhoog en via een relais gaat de radio uit.

De mogelijkheden

BedieningiPad-ASV

De bediening van verlichting zonder lichtmanagement is vaak met een schakelaar of puls drukker. Die opzet kunnen we behouden met een lichtmanagement oplossing. We plaatsen dan een input achter de schakelaar die we vervolgens programmeren. Met die programmering schakelen we dan weer de verlichting vanuit het DALI-brein. Voorwaarde is wel dat er een DALI-bus naar de schakelaar moet, vaak kan de bestaande 230 Volt bekabeling gebruikt worden voor een DALI busleiding. Alternatief zijn draadloze schakelaars van EnOcean, met een piezo contact zonder batterij.

Soms plaatsen we ook een iPad op locatie. Dat vormt de centrale bediening, zoals een gebouwbeheer systeem dat doet. De iPad is veel goedkoper dan een origineel touchscreen. De bediening van de software is intuïtief en maakt dat het lichtmanagement aan een belangrijke voorwaarde voldoet: bedieningsgemak. Bij plaatsing in een muurbeugel met slot is de iPad ook tegen diefstal beveiligd. Voorwaarde is dan dat het brein gekoppeld is aan hetzelfde netwerk als de iPad.

 

Dimmen op daglicht en bewegingbesparing

Zowel een standalone als netwerksysteem heeft mogelijkheden om te dimmen op basis van beweging en zonlicht. Ook het permanent terug dimmen op nieuwwaarde, het zogenaamde Constant Light Output, is vaak mogelijk. Met beweging- en aanwezigheid sensoren zijn we gewend aan de opties “aan” of “uit”. Met lichtmanagement kunnen we de verlichting ook dimmen. Zo is het mogelijk om in een ruimte (kantoor, magazijn, fabriek, et cetera) waar voor een deel niemand aanwezig is terug dimmen naar, bijvoorbeeld, 30%. Op deze manier is er altijd voldoende omgevingslicht om veilig te werken (persoonsherkenning), behalen we energiewinst én het is comfortabeler om in een omgeving te werken die niet volledig donker is.

Dimmen op zonlicht is de laatste jaren een steeds grotere trend aan het worden, en terecht! Het dimmen met 60% levert een energiewinst op van 60% en een evenredige levensduur verlenging. Dat komt doordat de warmteontwikkeling in de led veel lager is en dat is weer goed voor de levensduur. Het dimmen op daglicht moet met een sensor die het natuurlicht meet. Dat kan met invallend daglicht (sensor kijkt naar buiten) of een sensor die de reflectie meet van een oppervlak (sensor kijkt omlaag). De eerste methode is preferent omdat we daarmee een veel nauwkeurigere regeling krijgen. Sommige fabrikanten bieden nog een derde optie, als een aanvulling op de invallend daglicht meting, door een sensor op het dak te plaatsen. Deze zogenaamde “sky-scanners” volgen het daglicht en kunnen nog slimmer de verlichting aansturen met de zon mee. Wordt veel gebruikt in combinatie met zonwering en bij grote kantoorpanden.

 

Alarm- en veegpuls schakeling
Alle apparaten en systemen die een potentiaal vrij contact geven kunnen we toevoegen aan het lichtmanagement. Wat veel gebeurd is een alarm schakeling, die een veegpuls geeft bij inschakelen en bij uitschakelen of een alarmmelding de verlichting inschakelt. Zoals eerder vermeld schakelen we naar een scene, die we nog achter een tijd kunnen zetten. Voorbeeld: Als in een warehouse de eerste mensen binnen komen om 6.00 uur, gaat de verlichting in het DC op 10% en de kantine op 100% aan. Om 6.15 uur, bij de eerste shift, gaat de verlichting aan op daglicht regeling en de kantine op sensor. De kantoren gaan aan om 7.50 uur of als middels beweging de eerste medewerker daarbinnen komt én als het een doordeweekse werkdag is.

Andere vormen van ingangssignalen kunnen een machine zijn die foutmeldingen geeft of een toegangshek met kentekenherkenning. Als het kenteken van de directeur gescand is, gaat op het directiekantoor de verlichting aan. Als het DALI-systeem een signaal krijgt, kunnen wij het zo programmeren dat het een trucje doet op een bepaald moment onder bepaalde voorwaarden.

 

Relais aansturing
Een mogelijkheid is om met het DALI-systeem een relaissturing te maken. Daarmee is het mogelijk om bij het inschakelen van het alarm de acculaders uit te schakelen om brand te voorkomen. Of om een apparaat is een compressor uit te schakelen. De mogelijkheid is er om dit te maken in de meterkast (hoofd- of sub verdeler) maar ook kan het met een los relais. Die kunnen we tot 16 Ampère laten schakelen, en is weg te werken boven plafonds of bij een apparaat wat we willen bedienen.

 

Zonwering aansturing
Met een motorsturing kunnen we zonwering bedienen. Denk aan screens en jaloezieën waarbij de bediening gemaakt kan worden op basis van invallend zonlicht, met een puls drukker of een iPad. Ook de zonwering werkt met stemmingen. Maken we van de stemming “afwezigheid” de actie “alles omhoog” gaat bij vertrek van de laatste medewerker de zonwering vanzelf omhoog. Bij de stemming “werken” houden we vaak “geen beweging” aan, omdat we in de ochtend nog niet de behoefte hebben om de zonwering omlaag te brengen.

 

Human Centric Lighting
In de verlichting maakte we met led technologie een revolutie door. Lichtmanagement is de tweede revolutie, en Human Centric Lighting (HCL) wordt de derde revolutie in korte tijd. Met Human Centric Lighting kunnen we licht biodynamisch aansturen, waardoor we het gedrag en de hormoonhuishouding bij mensen kunnen “beïnvloeden”. Met recht tussen haakjes, er wordt op moment van schrijven nog heel veel onderzoek naar gedaan. De eerste praktijkcases bij de zorgindustrie zijn echter heel positief. Met name het dag/nacht ritme kunnen we stimuleren door lichtkleur en felheid gedurende de dag aan te passen. Met DALI-lichtmanagement kunnen we met een DALI type 8 driver de verlichting universeel programmeren. Drivers met deze technologie zijn met ieder merk lichtmanagement te ondervangen maar vereist wél vaak een netwerksysteem.

 

 

Monitoren noodverlichting

Noodverlichting is vaak een wettelijke verplichting in gebouwen. We kunnen het onderhoud voorspellen en storingen detecteren op afstand als we het lichtmanagement daarop aanpassen. Men moet dan met name letten op de toepasbaarheid van de noodverlichtingsarmaturen en het lichtmanagement. Een DALI-noodverlichtingsarmatuur is niet per definitie uit te lezen, een extra functie die we graag willen bovenop het dimmen. Helvar heeft met Famostar een samenwerking en Zumtobel heeft een eigen noodverlichtingslijn die compatibel is met de Litecom systemen. Ook met een automatische testfunctie moeten we met de jaarlijkse controle een uur autonomie kunnen garanderen. Wel kunnen we met het lichtmanagement vroegtijdig de status en fouten eruit halen om de totale onderhoudskosten te verlagen. Met DALI2 kunnen we medio 2018 dit merk onafhankelijk doen, deze informatie wordt dan standaard gedeeld.

 

Nood

Draadloze systemen

Niets zo betrouwbaar als koper

Een gezegde bij Sterk in Led is ‘niets zo betrouwbaar als koper’. Het is wel mogelijk om verlichting draadloos te schakelen, maar wij zijn daar geen voorstander van. Er zijn wel goede mogelijkheden met EnOcean, daarvan gebruiken we nog weleens een draadloze schakelaar. Die werken met een piëzo contact en daarmee hebben we vaak twee problemen getackeld: batterijen die weigeren en het draden trekken in moeilijke ruimten en door smalle, flexibele pvc-pijpjes in kantoren. Wat we willen voorkomen is een fabriekshal, magazijn of andere industrieel pand waar meerdere armaturen hangen die een eigen signaal zenden en ontvangen. Sterker nog, we komen in fabrieken waar dit überhaupt niet is toegestaan. Moet je voorstellen wat het doet als we enkele tientallen of honderdtal armaturen hebben die allemaal op dezelfde frequentie gaan zenden, en deze signalen worden door damwand plafonds nog eens alle kanten op geslingerd en versterkt. Dan moeten we niet klagen over wisselende kwaliteit van die verbinding en wellicht nog rekening moeten houden met gezondheidsklachten. Sommige mensen zijn daar heel gevoelig voor en krijgen van te veel signalen sneller last van hoofdpijn en vermoeidheid.

 

Maar soms…

Is draadloos een prima oplossing. Een bedraad systeem gaat uit van een centraal brein, een router, en die zijn prijzig. De kosten van bedrading en extra arbeid zijn ook fors, en dan kan draadloos een oplossing zijn. Het heeft onze voorkeur om dat met een paar pioneers te doen op dat gebied, zoals Nedap, Tridonic of Casambi. Bij ons kantoor in Culemborg werken we met Helvar ActiveAhead, waarbij ieder armatuur een eigen beweging- en daglicht sensor heeft. Het werkt ook als stand-alone en onderling met een Bluetooth signaal. Valt er Het eerste project is inmiddels verkocht voor een kantoor, wat wij goed in de gaten zullen houden qua problemen en opmerkingen. Als dit grote project met ca. 70 armaturen volstaat gaan we dit actief aanbieden. Wij houden met draadloze systemen altijd rekening met:

  • Uw processen, kunnen zij hinder ervaren van deze signalen?
  • Uw routing, kan het ook bedraad?
  • De bouw en installatie, kunnen we makkelijk bedrading trekken?
  • Wat gebeurd er als onderling in de armaturen een signaal wegvalt?
  • In hoeverre moeten we het integreren in een gebouwbeheer systeem?

 

KNX vs DALI

 

DALI vs KNX

Beide zijn gebouwbeheer systemen welke licht kunnen bedienen. Het verschil zit in een aantal zaken:

  • Gemak voor gebruiker
    Door het open protocol van beide aanbieders is in de regel DALI makkelijker te herprogrammeren dan KNX. Zelf een schakelaar aanpassen, een tijd instellen of lamp toevoegen is in de regel makkelijk in een DALI systeem
  • Kosten
    DALI is in de regel een goedkoper systeem dan KNX, omdat de componenten goedkoper zijn en installatie technisch goedkoper is. Ook de engineeringskosten zijn in het algemeen lager bij DALI.
  • Klimaatregeling
    Kan bij DALI alleen met een koppeling, bij KNX is dit wel direct mogelijk.
  • Uniformiteit
    Bij DALI is er een grote mate van uniformiteit, alle DALI drivers kunnen door elkaar gebruikt worden. Bij KNX werkt dat in de praktijk niet altijd even goed.

 

Koppelingen

DALI is goed te koppelen met bijvoorbeeld KNX of BACnet systemen. Daarmee is het een volwaardige toevoeging op het gebouwbeheer systeem en de wereld van IoT (Internet of Things).

Gratis intake op locatie? Of meer informatie?

Voer je naam in.
Voer een geldig e-mailadres in.
Voer een geldig telefoonnummer in.
Voeg een bericht toe.